Cùng với việc đổi mới quản lý hệ thống giáo dục nghề theo xu thế hội nhập, phải mạnh bạo đổi mới chương trình, đội ngũ nghiêm phụ, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề ở từng lĩnh vực, cấp đào tạo theo đề nghị từng lớp
Để khắc phục hình tháp ngược về dạy nghề và tình trạng hệ thống trường quái dị như hiện tại cần phải quy hoạch, sắp xếp lại màng lưới giáo dục nghề nghiệp từ sơ cấp, trung cấp đến CĐ, ĐH theo mô hình thuận. Ở nhiều địa phương, năng lực quản lý các trường nghề, trung tâm dạy nghề yếu kém nên chất lượng dạy nghề thấp, nhiều dự án đầu tư tiền tỷ không mang lại hiệu quả, thậm chí thất thoát, hoang.
Học sinh chọn học ngành cơ khí ở các trường nghề ngày càng ít. Nên nhập hai hệ thống thành một Hệ thống giáo dục nghề nghiệp bao gồm các trường đào tạo sơ cấp, trung cấp, CĐ và ĐH. Còn ở ta nhìn tổng thể bức tranh đào tạo nghề của cả nước không chỉ cực, ngược đời và chẳng giống ai - Đó là nhận định của ông Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch Hội Dạy nghề TPHCM, tại buổi hội thảo về đổi mới cơ bản, toàn diện giáo dục nghề - bắt đầu từ đâu, bằng cách nào? Cũng như nhiều chuyên gia dạy nghề khác, ông Thành trằn trọc rằng các trường CĐ, ĐH mở ra quá nhiều và cơ chế xin cho để lên đời, thay mác từ trường TCCN lên bậc CĐ, ĐH cũng đang nở rộ.
Theo đó, phải loại bỏ trường đa cấp đào tạo đủ cấp như đã nêu trên và phân cấp rõ ràng về công tác đào tạo cho trường trung cấp, sơ cấp đúng chức năng hơn. Sự tụt hậu này không chỉ làm giảm năng lực cạnh tranh nguồn nhân lực mà còn là lực cản thực hiện đích tăng giá trị gia tăng các sản phẩm nội địa và xuất khẩu. Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam, do hạn chế về kỹ năng nghề, năng suất cần lao của Việt Nam giảm xuống chỉ còn hơn 3% vào năm 2008, trong khi đó 5 năm trước đạt 5,2%.
Chung cuộc, để thanh niên, giới trẻ yên tâm chọn con đường vào trường nghề, gắn bó và tiến thân bằng sự say mê nghề nghiệp thì quốc gia cần có những chính sách khuyến khích, thay đổi cơ chế trả lương đúng theo năng lực, trình độ tay nghề của họ.
Đào tạo nghề kiểu học chay, ít được thực hiện như vậy nên dù tỷ lệ cần lao đã qua đào tạo nghề được ít là tăng hàng năm nhưng luôn bị người sử dụng cần lao chê vì tay nghề, kỹ năng hành nghề thấp. Giờ, nguồn lực dành cho các chương trình đào tạo nghề, giáo dục chuyên nghiệp không nhỏ nhưng đang bị phân tán, chia cắt manh mún nên khó đầu tư bài bản cũng như tạo ra môi trường học nghề, thực hành nghề hấp dẫn.
Trừ tỷ lệ nhỏ các trường CĐ, TCN, TCCN được đầu tư bài bản, tạo môi trường nghề tốt, học viên được thực hành nhiều, chất lượng đào tạo nghề đảm bảo, còn lại số đông trường nghề, trung tâm dạy nghề đầu tư xây dựng tràn lan, trông hoành tráng nhưng chỉ có cái “vỏ”, còn ruột thì trống không.
Thế nhưng, nhìn vào bức tranh giáo dục nghề nghiệp này, dễ thấy số lượng trường nghề đông nhưng chất lượng đào tạo, hiệu suất đào tạo thấp. So sánh với các nước trong khu vực và châu Á thì năng suất lao động của Singapore cao gấp 15 lần, Nhật Bản 11 lần và Hàn Quốc 10 lần.
Với chức năng đào tạo, bổ dưỡng nguồn nhân lực để đáp ứng đề nghị tăng năng suất, phục vụ công cuộc xây dựng, phát triển giang san, hàng ngũ cần lao được đào tạo phải đồng bộ, cân đối giữa tỷ lệ kỹ sư, kỹ thuật viên, công nhân… Kinh nghiệm đào tạo nhân công theo hình tháp với tỷ lệ ít kỹ sư, nhiều công nhân, kỹ thuật viên mà nhiều nước áp dụng đã thành công, thậm chí đưa đất nước họ lên vị trí phát triển vượt bậc.
Cho nên các trường thuộc hệ trung cấp phải lép vế, nhọc nhằn với hành trình tuyển sinh mỗi năm. Lượng tăng nhưng chất yếu Những năm gần đây màng lưới cơ sở đào tạo nghề thuộc hai Bộ GD-ĐT và Bộ LĐTB-XH quản lý phát triển với tốc độ khá nhanh.
Do đào tạo không gắn với nhu cầu tầng lớp, doanh nghiệp cũng như đòi hỏi thích ứng công nghệ mới, hiện đại ở các dây chuyền sản xuất nên tỷ lệ sinh viên, học viên tốt nghiệp các trường nghề phải đào tạo lại khá cao. Ngoài mạng lưới hàng ngàn trường cao đẳng, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp (CĐ, TCN, TCCN) còn có 870 trung tâm dạy nghề bộc trực phủ kín cả nước.
Nhìn lại, hơn 10 năm kể từ khi hệ thống giáo dục nghề nghiệp bị phân chia về hai bộ quản lý, chất lượng đào tạo nghề vẫn giậm chân tại chỗ, thậm chí nó còn yếu hơn vì nhiều lý do.
Ông Thành nhấn mạnh, đã đến lúc phải sáp nhập hai hệ thống đào tạo chuyên nghiệp và dạy nghề thuộc hai Bộ GD-ĐT, Bộ LĐTB-XH thành một hệ thống giáo dục nghề nghiệp thống nhất. KHÁNH BÌNH - Bài 1: khuynh hướng thích làm thầy hơn làm thợ. Để nâng cao trình độ tay nghề của người cần lao Việt Nam, cần phải vận dụng các chương trình đào tạo ngành nghề tiếp cận chuẩn của khu vực và thế giới.
Có nhiều nơi, “vỏ” xây xong nhiều năm nhưng không có kinh phí đầu tư nên các cơ sở sử dụng toàn thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu và đào tạo những ngành nghề giản đơn là chính.
Có như thế, chúng ta mới tạo cú hích - nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, có tay nghề, kỹ năng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển nền kinh tế thời hội nhập.
Điều này ảnh hưởng đến năng suất cần lao, sức cạnh tranh nguồn nhân lực nói chung.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét