Vũ khí đặc biệt của quân dân Nam Bộ Mãi cho đến hôm nay, hình ảnh của nóp và ngọn tầm vông vẫn còn gợi lại trong ta hình tượng những đoàn quân chân không, tay cầm ngọn tầm vông, vai mang chiếc nóp rầm rập tiến trên các nẻo đường hành quân
Song, quân và dân ta đã đấu tranh dũng cảm và kiên cường bằng các loại khí giới thô sơ như thế.
Chiếc nóp trong đời sống dân nghèo Theo nhà khảo cổ Vương Hồng Sển thì nóp là bao đệm to, dài cỡ hai thước, may kín, chừa miệng theo chiều dọc, ban đêm dân lao động Hậu Giang chui vào để ngủ.
Họa sĩ Tô Dự, người đã trải đời qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, kể rằng: Trong những ngày đầu chống thực dân Pháp, chiếc nóp và gậy tầm vông là hai vật bất ly thân của người chiến sĩ Nam Bộ, còn với quần chúng thì chiếc mõ tre được coi như một thứ “vũ khí” đặc biệt, một âm thanh cách mệnh dùng để thông báo, giao thông và trấn áp địch trong những lúc khẩn.
Cũng có nguồn tài liệu kể rằng: Thời Thiên Hộ Vương lập chiến khu đánh Tây ở Đồng Tháp Mười, số nghĩa binh lên tới hàng ngàn, mỗi đồn có tới hai ba trăm người nhưng phần đông đều không có mùng mền, mỗi người chỉ mang theo một chiếc đệm bàng rồi gập đôi lại, tối chui vào nằm cho đỡ muỗi cắn.
Thậm chí có người còn ngủ “mùng nước” tức thị nằm ngâm mình trong xuồng chứa nước, chỉ ló đầu ra để thở. Mãi cho tới thời chống Mỹ cứu nước, nhiều anh em du kích vẫn còn quấn khăn rằn nằm nóp nhưng chiếc nóp trong thời kỳ này được cải tiến tiện lợi hơn, thông dụng hơn.
Đỉa lội lềnh tợ bánh canh” khiến cho bà con dân cày phải đốt lá cây hun khói để đuổi muỗi, hoặc ngủ “mùng gió” tức thị ngồi trên xuồng thỉnh thoảng phải bơi thật nhanh cho có gió. Ở vùng sông nước miệt vườn, bà con đi làm ăn xa thường mang theo đệm, nóp, nồi niêu và ít đồ dùng xuống ghe lênh đênh khắp kinh rạch. Cuộc đấu tranh của quân và dân ta trên mặt trận miền Nam diễn ra trong điều kiện cực kỳ khó khăn gian khổ.
Khi mệt mỏi dựa lưng vào phì phèo khói thuốc. Bàng làm ra đệm, nón, giỏ. Hoài Phương. Tháp Mười và Kiên Giang là quê hương của các loài cỏ đưng, cỏ lác nhưng nức tiếng nhất vẫn là bàng
Ít lâu sau có một thầy đội người Việt tên Nếp, hắn cấm bà con gọi chiếc xếp bằng tên hắn nên mới đổi thành Nốp rồi đọc trại ra Nóp cho đến ngày nay… Chiếc nóp và gậy tầm vông đã trở nên niềm kiêu hãnh của người dân Nam Bộ, là tượng trưng của tinh thần hiên ngang bất khuất và ý thức chịu đựng gian khổ trong hai cuộc kháng chiến thần kỳ giành độc lập tự do cho dân tộc.
Lúc đầu chiếc nóp trông có vẻ đơn giản, về sau anh em nghĩa quân thấy chiếc đệm bàng có nhiều công dụng nên mới cải tiến dần và ngày một phổ biến rộng đến nhân dân.
(Ca dao) Giặc Pháp gọi chiếc nóp là “màn Việt Minh” vì trên bước đường tiến quân vạn dậm, chiếc nóp vừa là ba lô, vừa là chiếc mùng cũng vừa là tấm chăn để phủ liệm tử thi đồng đội. Vào những năm kháng chiến khốc liệt, từ những nơi bóng gió, hằng trăm phụ nữ, mẹ già thức đêm giã bàng, đan đệm, chằm nóp gởi ra tiền tuyến cho con, cho chồng và tặng nhân tình đang ngày đêm chống chọi sẽ làm rung động mãi trái tim Việt Nam: Nóp nầy em gởi tặng anh/Thuyền em bơi tận trong kinh Tháp Mười/Gởi ba nó ngủ ấm lòng/Để đi giết giặc lập công thật nhiều.
Đi đến đâu người làm công gánh mướn bao giờ cũng giữ chiếc nóp bên mình. Chính chiếc nóp đã giúp cho họ có được những giấc ngủ yên lành, nhất là những nơi sình lầy như Đồng Tháp Mười, nơi mà sớm hôm “Muỗi kêu như sáo thổi. Giáo và gậy tầm vông (Ảnh chụp tại bảo tồn TP Cần Thơ) Trong các loại khí giới thô sơ, ngọn tầm vông là thứ khí giới lợi hại nhất của nghĩa binh Trương Công Định mà cụ Nguyễn Đình Chiểu đã từng ca tụng: “Trong tay cầm một ngọn tầm vông, chi nài sắm dao tu nón gõ …”.
Anh em đặt tên cho nó là chiếc XẾP, sau đổi thành NẾP để khỏi trùng âm với chef (xúc phạm tới quan Tây). Chiếc nóp trong thời kỳ chống Pháp (Ảnh chụp từ bảo tồn TP Cần Thơ) Còn chiếc nóp vừa là sản phẩm độc đáo của quần chúng. Lúc buồn ngủ chui vô làm một giấc ngon. Cái nóp có lẽ do người Miên bày ra trước. # Nam Bộ, vừa là bạn đồng hành của những nông dân chân lấm tay bùn.
Từ việc ngủ bờ ngủ bụi cho tới ngủ xuồng ngủ ghe, ngủ chăn vịt, ngủ giăng câu đặt lờ… không có gì có ích bằng chiếc nóp quê mình.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét